VORTAL BHP FAQ (ang. często zadawane pytania)

Pracodawca powinien zgłosić przywróconego pracownika do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z kodem 01 10 XX, z datą objęcia ubezpieczeniem 1 lutego 2002 r., oraz złożyć deklaracje rozliczeniowe korygujące wraz z zerowymi imiennymi raportami miesięcznymi, z podaną zerową podstawą wymiaru składek i z zerową kwotą składek za okres od 1 lutego 2002 r. do 30 września 2002 r. Jeżeli całe wynagrodzenie należne za okres pozostawania bez pracy zostanie wypłacone w październiku, powinno być rozliczone w dokumentach rozliczeniowych składanych za ten miesiąc.
Orzeczenie sądu przywracające pracownika do pracy na poprzednich warunkach, jak też przywrócenie do pracy na podstawie ugody zawartej między pracownikiem a pracodawcą ma charakter mieszany, konstytutywno-deklaratoryjny. To znaczy, że warunkiem reaktywowania stosunku pracy jest zgłoszenie przez pracownika gotowości niezwłocznego podjęcia pracy w terminie 7 dni od przywrócenia go do pracy. Podjęcie pracy w tym terminie powoduje nawiązanie stosunku pracy, co oznacza, że osoba przywrócona do pracy podlegała przez cały ten czas – także w okresie od ustania stosunku pracy na skutek bezskutecznego wypowiedzenia umowy o pracę do przywrócenia pracownika do pracy – ubezpieczeniom społecznym jako pracownik.
Podstawa prawna:
§ 3 ust. 7 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad oraz trybu postępowania w sprawach rozliczania składek wypłaconych zasiłków z ubezpieczeń chorobowego i wypadkowego, zasiłków rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych oraz kolejności zaliczania wpłat składek na poszczególne fundusze (Dz.U. Nr 165, poz. 1197 z późn.zm.).

Tak
Od tych nagród powinny być naliczone składki na ubezpieczenia. Ponieważ w regulaminie wynagrodzeń jest wyraźny zapis, iż pracodawca wypłaca zwalnianym pracownikom nagrody jubileuszowe, wypłacana nagroda stanowi podstawę wymiaru składek, z wyjątkiem nagród wyłączonych z podstawy wymiaru. Z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe wyłączone zostały nagrody jubileuszowe (gratyfikacje), które według zasad określających warunki ich przyznawania przysługują pracownikom nie częściej niż co 5 lat. Z podstawy wymiaru wyłączono też nagrody jubileuszowe, wypłacane częściej niż co 5 lat, jeżeli:
• nagroda jubileuszowa została wypłacona w dniu rozwiązania umowy o pracę w związku z przejściem pracownika na emeryturę lub rentę inwalidzką w związku z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową albo na rentę inwalidzką I lub II grupy z innych przyczyn niż wypadek przy pracy lub choroba zawodowa, a do nabycia prawa do następnej nagrody brakuje mniej niż 12 miesięcy,
• pracownik przedstawił dokumenty poświadczające zatrudnienie, które nie były uwzględniane przy ustalaniu prawa do poprzedniej nagrody,
• nagroda jubileuszowa przysługiwała w przemyśle wydobywczym członkom drużyn ratowniczych (z wyjątkiem specjalistów), bez względu na częstotliwość faktycznej ich wypłaty.
Jeżeli nagroda jubileuszowa będzie wypłacona przed upływem 5 lat, z innych przyczyn niż wymienione, stanowi podstawę wymiaru składek.
Wypłacanej nagrody nie można zakwalifikować jako rekompensaty w związku z rozwiązaniem stosunku pracy, gdyż w regulaminie jest zapis, iż jest to nagroda jubileuszowa. Z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe wyłączone zostały odprawy, odszkodowania i rekompensaty wypłacane pracownikom z tytułu wygaśnięcia lub rozwiązania stosunku pracy, w tym z tytułu rozwiązania stosunku pracy z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę lub rozwiązania jej bez wypowiedzenia, skrócenia okresu jej wypowiedzenia, niewydania w terminie lub wydania niewłaściwego świadectwa pracy.
Podstawa prawna:
§ 2 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. Nr 161, poz. 1106, z późn.zm.).
Zatrudnienie sędziego lub prokuratora w szkole wyższej – umowa-zlecenie

Tak
Gdy uczelnia zatrudnia prokuratora lub sędziego na podstawie umowy-zlecenia, powinna zgłosić zatrudnioną osobę do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego.
Sędziowie i prokuratorzy nie podlegają przepisom ustawy systemowej, z tytułu pełnienia funkcji sędziego lub prokuratora. Jednak w przypadku, gdy osoby pełniące tę funkcję zawierają umowę-zlecenia, są traktowane na zasadach ogólnych. Ponieważ sędziowie i prokuratorzy nie podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na gruncie ustawy systemowej w przypadku wykonywania funkcji sędziego lub prokuratora i świadczenia pracy na podstawie umowy-zlecenia, nie mamy do czynienia ze zbiegiem tytułów do ubezpieczeń. Jako jedyny tytuł występuje wykonywanie umowy-zlecenia.
W takim przypadku, gdy sędzia lub prokurator zawrze umowę-zlecenia, obowiązkowo podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu. Ubezpieczeniu wypadkowemu zleceniobiorca podlega, jeżeli praca będzie wykonywana w miejscu lub siedzibie prowadzenia działalności przez zleceniodawcę. Obowiązkowa jest również składka na ubezpieczenie zdrowotne.
Podstawa prawna:
art. 9 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 z późn.zm.).

Ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umowy-zlecenia nie podlegają uczniowie szkół ponadpodstawowych i studenci do ukończenia przez nich 26 lat życia. Jeżeli zatrudniana studentka nie ukończyła 26 lat życia, to z umowy-zlecenia nie powinna podlegać ubezpieczeniom społecznym, jak też ubezpieczeniu zdrowotnemu. Gdy została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych, a płatnik naliczał za nią i opłacał składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, powinien złożyć korektę dokumentów.
Studentka powinna zostać wyrejestrowana z ubezpieczeń z dniem zgłoszenia na druku ZUS ZWUA. Składane za nią imienne raporty miesięczne ZUS RCA/RNA powinny zostać wyzerowane (raporty te powinny zostać powtórzone i w pola: podstawa wymiaru składek i kwota należnych składek, powinno zostać wpisane „zero”). Po złożeniu korekty dokumentów powstałą nadpłatę składek płatnik może zaliczyć na poczet bieżących składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, tzn. przy dokonywaniu wpłaty o kwotę nadpłaty może pomniejszyć dokonywaną wpłatę na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.
Płatnik musi też dokonać rozliczenia ze studentką, zwracając jej kwotę nadpłaconych składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, finansowanych z jej środków.
Podstawa prawna:
art. 6 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 z późn.zm.).

Ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umowy-zlecenia nie podlegają uczniowie szkół ponadpodstawowych i studenci do ukończenia przez nich 26 lat życia. Jeżeli zatrudniana studentka nie ukończyła 26 lat życia, to z umowy-zlecenia nie powinna podlegać ubezpieczeniom społecznym, jak też ubezpieczeniu zdrowotnemu. Gdy została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych, a płatnik naliczał za nią i opłacał składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, powinien złożyć korektę dokumentów.
Studentka powinna zostać wyrejestrowana z ubezpieczeń z dniem zgłoszenia na druku ZUS ZWUA. Składane za nią imienne raporty miesięczne ZUS RCA/RNA powinny zostać wyzerowane (raporty te powinny zostać powtórzone i w pola: podstawa wymiaru składek i kwota należnych składek, powinno zostać wpisane „zero”). Po złożeniu korekty dokumentów powstałą nadpłatę składek płatnik może zaliczyć na poczet bieżących składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, tzn. przy dokonywaniu wpłaty o kwotę nadpłaty może pomniejszyć dokonywaną wpłatę na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.
Płatnik musi też dokonać rozliczenia ze studentką, zwracając jej kwotę nadpłaconych składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, finansowanych z jej środków.
Podstawa prawna:
art. 6 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 z późn.zm.).

Nie
Od tego przychodu nie należy naliczać składki. Umowa o dzieło zawarta w okresie urlopu bezpłatnego nie powoduje obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, ponieważ umowa o dzieło nie jest samoistnym tytułem do objęcia pracownika ubezpieczeniami.
Osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, która z własnym pracodawcą zawiera umowę o dzieło, z tytułu wykonywania tej umowy obowiązkowo podlega ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu. Dla celów opłacania składek umowa o dzieło z własnym pracownikiem jest traktowana jak umowa o pracę. Gdy zawarcie umowy o dzieło następuje w okresie, kiedy strony co prawda pozostają w stosunku pracy, jednak stosunek ten w okresie przebywania pracownika na urlopie bezpłatnym uległ zawieszeniu (w okresie tym pracownik nie świadczy pracy, a pracodawca nie wypłaca mu wynagrodzenia), umowy o dzieło nie można traktować jak umowy zawartej z własnym pracownikiem w okresie, kiedy świadczona jest praca.
Podstawa prawna:
art. 9 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 z późn.zm.).

Umowa o dzieło rodzi obowiązek ubezpieczeń tylko w odniesieniu do osób, które dodatkowo z własnym pracodawcą zawierają umowę o dzieło lub w ramach tej umowy wykonują pracę na rzecz własnego pracodawcy. Ponieważ sędzia nie podlega ubezpieczeniom społecznym jako pracownik, zawarcie przez sędziego dodatkowo umowy o dzieło nie rodzi obowiązku ubezpieczeń.
W przypadku zawarcia z sędzią umowy-zlecenia, umowa taka jest tytułem do obowiązkowych ubezpieczeń. Sędzia z tytułu wykonywania umowy-zlecenia, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym oraz dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu. Sąd jako płatnik składek powinien zgłosić sędziego wykonującego umowę-zlecenia do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, z kodem tytułu ubezpieczenia 04 XX XX. Z takim samym kodem powinien być sporządzany imienny raport miesięczny. Za sędziego obowiązkowe będzie składanie dwóch imiennych raportów miesięcznych, z kodem tytułu 20 10 XX – gdzie wykazywane muszą być składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu „bycia sędzią”, oraz z kodem 04 XX XX, gdzie wykazywane będą składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne z tytułu wykonywania umowy zlecenia.
Podstawa prawna:
• art. 91 § 9 ustawy z 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070),
• art. 6 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 z późn.zm.).